दसैँ मनाउन घर फर्किने यात्रुको चाप बढ्दै गर्दा दुई वर्षअघिको बाढीपहिरोले क्षतिग्रस्त बिपी राजमार्गमा पुनर्निर्मित सडकबाटै आवागमन हुन थालेको छ । काभ्रेपलाञ्चोकतर्फ रोशी खोलाको बाढीले अस्थायी डाइभर्सन बगाएपछि अवरुद्ध बनेको राजमार्ग पुरानै सडकको पुनर्निर्मित ट्र्याकबाट सञ्चालनमा ल्याइएको हो । सडक कार्यालयले दसैँको यात्रालाई सहज बनाउन मर्मतसम्भारलाई तीव्रता दिएको छ ।
विसं २०८१ असोजको बाढीपहिरोले काभ्रेपलाञ्चोकतर्फ करिब ३० किलोमिटर सडक क्षतिग्रस्त बनाएपछि रोशी खोलामै अस्थायी डाइभर्सन निर्माण गरी यातायात सञ्चालन गरिँदै आएको थियो । यही असोजको पहिलो साताको अविरल वर्षासँगै आएको बाढीले डाइभर्सन बगाएपछि पुनर्निर्माण गरिएको सडकबाटै सवारीसाधन सञ्चालन गर्न थालिएको हो ।
डिभिजन सडक कार्यालय भक्तपुरका प्रमुख सिनियर डिभिजनल इन्जिनियर सुमन योगेशका अनुसार राजमार्गका अधिकांश खण्डमा आवागमन सहज भए पनि केही स्थानमा सडक साँघुरो र भिरालो भएकाले डाइभर्सनमार्फत दुईतर्फी यातायात सञ्चालन गरिएको छ ।
“एक–दुई स्थानमा साँघुरो भएकाले डाइभर्सन बनाएर दुईतर्फी आवागमन गराइएको छ, अन्यत्र कहीँकतै अप्ठ्यारो छैन,” उहाँले भन्नुभयो ।
चौकीडाँडा र पिन्थली क्षेत्रमा भिरालोका कारण मर्मतकार्य भइरहेको छ भने डालाबेँसी–पिप्ले सडकखण्डको करिब २०० मिटरमा डाइभर्सनबाट यातायात सञ्चालन गरिएको छ । सडक कार्यालयले वर्षाका कारण लेदो तथा पहिरो खसेर सडक अवरुद्ध भए तत्काल खुलाउने गरी आवश्यक उपकरण र निर्माण सामग्री तयारी अवस्थामा राखेको जनाएको छ ।
आधा घण्टाभित्र सडक खुलाउने तयारी
वर्षा हुनासाथ रोशी खोलामा बनाइएका अस्थायी डाइभर्सन बग्ने र यातायात अवरुद्ध हुने समस्या बिपी राजमार्गमा पटकपटक दोहोरिँदै आएको थियो । यसपटक पुनर्निर्मित सडकबाट यातायात सञ्चालन हुन थालेपछि डाइभर्सनमा निर्भरता केही घटेको छ । यद्यपि, पहिरो र लेदो खस्ने जोखिम भने कायमै छ ।
यही असोज ८ गतेदेखिको अविरल वर्षाका कारण डाइभर्सन बग्नुका साथै पहिरो र लेदोले सडक अवरुद्ध हुँदा पाँच दिनसम्म बिपी राजमार्ग पूर्ण रूपमा बन्द भएको थियो । त्यसपछि पुरानै सडकको पुनर्निर्मित ट्र्याकबाट सवारीसाधन सञ्चालन गरिएको हो ।
दसैँको समयमा यात्रुले लामो समय सडकमा रोकिनुपर्ने अवस्था नआओस् भन्ने उद्देश्यले कार्यालयले अवरोध हटाउने तयारी गरेको छ । वर्षाका कारण सडक अवरुद्ध भए सम्भव भएसम्म आधा घण्टाभित्रै खुलाउने लक्ष्यसहित उपकरण तयारी अवस्थामा राखिएको योगेशले बताउनुभयो ।
उहाँका अनुसार सडक अवरुद्ध भए अवस्था र अवरोधको प्रकृतिअनुसार आवश्यक उपकरण परिचालन गरिनेछ । सामान्य अवरोध आधा घण्टाभित्र हटाउने तयारी भए पनि ठूलो पहिरो वा अन्य गम्भीर क्षति हुँदा सडक खुल्न थप समय लाग्न सक्नेछ ।
सात स्थान उच्च जोखिममा
पुनर्निर्माण गरिएको सडकबाट यातायात सञ्चालन भए पनि राजमार्गका सबै खण्ड समान रूपमा सुरक्षित भइसकेका छैनन् । सडक कार्यालयले चौकीडाँडा, चारसयबेँसी, घुमाउनेबेँसी, बोक्सीकुना, चिउरीबास, कालढुङ्गा तथा पिप्ले–बर्खेखोला क्षेत्रलाई उच्च जोखिमयुक्त स्थानका रूपमा पहिचान गरेको छ ।
यी स्थानमा वर्षाका कारण पहिरो खस्ने, लेदो बग्ने तथा सडकको सतहमा क्षति पुग्ने जोखिम रहेकाले यात्राका क्रममा सतर्कता आवश्यक छ । विशेषगरी रोशी खोलाको बहाव र सडकको भौगोलिक अवस्थाले यातायात सञ्चालनमा चुनौती थप्ने गरेको छ ।
क्षतिग्रस्त सडकका अधिकांश स्थानमा ग्राभेल गर्ने काम पूरा भएको छ । कतिपय खण्डमा ठूला ढुङ्गा राखेर सडकको ट्र्याक तयार पारिएको छ । वर्षायामलाई ध्यानमा राखेर सडकको सतह खोलाको तहबाट करिब सात मिटर उचाइसम्म निर्माण गरी ग्राभेल गरिएको कार्यालयले जनाएको छ ।
हिउँद लागेपछि खोलाको तहबाट करिब १० मिटर उचाइसम्म सडक निर्माण गरी कालोपत्र गर्ने योजना छ । कतिपय स्थानमा आरसिसी पर्खालको जग निर्माण भइसकेको छ भने अन्य स्थानमा पर्खाल निर्माण तथा सडक सुधारको काम भइरहेको छ ।
आठ अर्ब ५० करोडको पुनर्निर्माण
बाढीपहिरोले क्षतिग्रस्त बिपी राजमार्गका चार खण्ड पुनर्निर्माण गर्न सरकारले आठ अर्ब ५० करोड रुपियाँ बराबरको स्रोत सहमति दिएको छ । त्यसमध्ये काभ्रेपलाञ्चोकतर्फका तीन खण्डका लागि सात अर्ब ५० करोड र सिन्धुलीतर्फको एक खण्डका लागि एक अर्ब रुपियाँ छुट्याइएको छ ।
काभ्रेपलाञ्चोकतर्फका तीन खण्ड र सिन्धुलीतर्फको एक खण्ड गरी चार प्याकेजमा ठेक्का सम्झौता गरेर पुनर्निर्माण अघि बढाइएको हो । बाँकी बर्खेखोलादेखि पिप्लेसम्मको तीन दशमलव दुई किलोमिटर सडकखण्ड भने जापान अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग नियोग (जाइका) ले पुनर्निर्माण गरिरहेको छ ।
जाइकाले उक्त खण्डमा माटो भर्ने र ठूला ढुङ्गा राख्ने काम गरेको छ । सडक कार्यालयका अनुसार उक्त खण्डमा वर्षायाममा समेत खोलाभित्रबाट सवारीसाधन सञ्चालन गर्नुपर्ने अवस्था छैन ।
पुनर्निर्माणसँगै राजमार्गलाई थप व्यवस्थित र दीर्घकालीन रूपमा सुरक्षित बनाउने योजना पनि अघि बढाइएको छ । पुनर्निर्माण हुने सडकखण्डमा दुई लेनको सडक निर्माण गरिनेछ । हाल रहेका पुलसँगै थप पुल निर्माण गरी पाँचवटा पुललाई दुई लेनमा विस्तार गर्ने योजना छ । त्यस्तै, तीनवटा सडकखण्डमा कुल छ दशमलव तीन किलोमिटर आरसिसी पर्खाल निर्माण गरिनेछ ।
बाढीको क्षतिबाट दीर्घकालीन सुधारतर्फ
जापान सरकारको अनुदान सहयोगमा आर्थिक वर्ष २०५३/५४ देखि निर्माण सुरु गरिएको बिपी राजमार्ग धुलिखेल–सिन्धुली–बर्दिबास जोड्ने करिब १६० किलोमिटर लामो सडक हो । खण्डखण्डमा निर्माण सम्पन्न गरिएको यो राजमार्ग विसं २०७२ असार १८ गते जापान सरकारले औपचारिक रूपमा नेपाल सरकारलाई हस्तान्तरण गरेको थियो ।
काठमाडौँलाई पूर्वी तथा मध्यपहाडी क्षेत्रसँग जोड्ने छोटो मार्गका रूपमा रहेको बिपी राजमार्गले यात्रा समय घटाउनुका साथै व्यापार, कृषि उपजको ढुवानी र स्थानीय आवागमनमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ । तर, रोशी खोलाको बाढी र पहिरोले यस राजमार्गको कमजोर भौगोलिक अवस्थालाई पटकपटक उजागर गर्दै आएको छ ।
दसैँअघि पुनर्निर्मित सडकबाट यातायात सञ्चालन हुन थालेपछि यात्रामा सहजता थपिएको छ । तर, तत्कालका लागि ग्राभेल गरिएको र केही स्थानमा डाइभर्सनसमेत प्रयोग गरिएको सडकमा वर्षाजन्य जोखिम पूर्ण रूपमा हटिसकेको छैन । दीर्घकालीन समाधानका लागि सडकको उचाइ बढाउने, दुई लेनमा विस्तार गर्ने, पुल निर्माण गर्ने र आवश्यक स्थानमा पर्खाल बनाउने काम समयमै सम्पन्न गर्नु चुनौतीपूर्ण देखिएको छ ।
यस वर्षको दसैँ यात्रा सहज बनाउने तयारीसँगै बिपी राजमार्गको पुनर्निर्माणले गति लिए पनि यसको वास्तविक सफलता वर्षायाममा समेत सुरक्षित र नियमित यातायात सञ्चालन गर्न सक्ने पूर्वाधार निर्माणमा निर्भर रहनेछ ।
तपाईको प्रतिक्रिया