जेठको अन्तिम साता चलिरहेको छ। गाउँघरका खेतबारीमा धानको ब्याड हरियाली बन्दै गएको छ। कतै खेत जोतिसकिएको छ, कतै रोपाइँको तयारी अन्तिम चरणमा पुगेको छ। तर किसानका आँखामा अझै एउटा प्रश्न जीवित छ—“मनसुन कहिले आउला ?”
हरेक वर्षझैँ यस वर्ष पनि मनसुन भित्रिने समय नजिकिँदै छ। मौसमविद्हरूका अनुसार मनसुनी वायु भारतको केरलाबाट अघि बढिरहेको छ र केही दिनभित्र नेपालको पूर्वी भूभागमा प्रवेश गर्ने सम्भावना छ। तर मौसमको यो प्राविधिक सूचनाभन्दा बढी चासो किसानलाई पानीको पहिलो थोपाले जगाएको आशासँग छ।
काभ्रेका किसान कृष्णबहादुर तिमल्सिनाले केही दिनअघि धानको ब्याड राख्नुभयो। बिहान खेत पुग्दा उहाँको नजर बिरुवाभन्दा पहिले आकाशतिर पुग्छ। “बादल देखिन्छन्, तर पानी झर्दैन,” उहाँ भन्नुहुन्छ, “अब मनसुन आयो भने बल्ल ढुक्क हुन्छौँ।”
नेपालमा मनसुन केवल मौसम परिवर्तनको संकेत होइन। यो ग्रामीण जीवनको लयसँग जोडिएको एउटा वार्षिक प्रतीक्षा हो। पहिलो पानी परेपछि माटोबाट आउने सुवास, खेतमा व्यस्त हुने किसान, रोपाइँका गीत र हरियालीले ढाकिने फाँटहरू नेपाली समाजका परिचित दृश्य हुन्।
यद्यपि यस वर्ष मौसमविद्हरूले औसतभन्दा कम वर्षा हुन सक्ने सम्भावना औँल्याएका छन्। ‘अलनिनो’ प्रभाव बलियो हुन सक्ने अनुमानले कृषि क्षेत्रलाई केही चिन्तित बनाएको छ। तर किसानहरू प्रकृतिप्रतिको विश्वास भने गुमाउन चाहँदैनन्।
“हाम्रो काम तयारी गर्ने हो, पानी दिने काम प्रकृतिको,” एक किसान मुस्कुराउँदै भन्नुहुन्छ।
यतिबेला मौसमविद्हरू कम्प्युटरका पर्दामा मनसुनी बादलको यात्रा नियालिरहेका छन् भने किसानहरू आकाशका बादल हेर्दै दिन गनिरहेका छन्। दुवैको लक्ष्य एउटै छ—मनसुनको आगमन।
सायद केही दिनपछि पहिलो मनसुनी वर्षा हुनेछ। खेतका गराहरू भिज्नेछन्, रोपाइँ सुरु हुनेछ र किसानका अनुहारमा लामो प्रतीक्षापछिको सन्तोष झल्किनेछ। अहिले भने देशका धेरै गाउँमा मनसुनको प्रतीक्षा केवल मौसमको खबर होइन, आशाको कथा बनेर बाँचेको छ।
तपाईको प्रतिक्रिया