हिलो र कालोपत्रेको दोसाँधमा सूर्यविनायक–धुलिखेल सडक

भक्तपुरको सूर्यविनायकदेखि काभ्रेको धुलिखेलसम्म फैलिएको १६ किलोमिटर सडक विस्तार आयोजना अहिले विकास र असुविधाको दोहोरो चित्र बोकेर अघि बढिरहेको छ। एकातिर अत्याधुनिक प्रविधिबाट धमाधम कालोपत्रे भइरहेको दृश्यले यात्रु र स्थानीयमा आशा जगाएको छ भने अर्कोतिर ढल निर्माणको ढिलाइ, अव्यवस्थित डाइभर्सन र वर्षात्का कारण सडक हिलाम्मे बनेपछि दैनिक यात्रा कष्टकर र जोखिमपूर्ण बनेको छ।

कोटेश्वर–सूर्यविनायक ६ लेन सडकको निरन्तरताका रूपमा विस्तार भइरहेको यो आयोजना राजधानी उपत्यकालाई पूर्वी नेपालसँग जोड्ने प्रमुख प्रवेशद्वार भएकाले यसको महत्व राष्ट्रिय स्तरको छ। यही कारण सडक निर्माणको प्रत्येक प्रगति र समस्या आम नागरिकको चासोको विषय बनेको छ।

हिलोले थलिएको यात्रा

वर्षाको सामान्य पानी पर्दा पनि आयोजनाका केही खण्डमा सडक हिलो र लेदोले भरिने गरेको छ। सडक चौडा पार्न खनिएका भागमा प्रभावकारी ढल निकासको व्यवस्था नहुँदा वर्षाको पानी सडकमै जमेर सवारी आवागमन कठिन बनेको छ।

विशेषगरी मोटरसाइकल र स्कुटर चालकहरू बढी जोखिममा छन्। सडकमा बनेका लेदोयुक्त खाडल र जमेको हिलोका कारण सवारी साधन चिप्लिने, सन्तुलन गुमाउने र दुर्घटनामा पर्ने सम्भावना बढेको छ। कतिपय स्थानमा हिलोमिश्रित पानीको गहिराइ नै थाहा नहुँदा चालकहरू अनुमानकै भरमा यात्रा गर्न बाध्य छन्।

सार्वजनिक बस, मालवाहक ट्रक र पानी ट्यांकरहरू पनि त्यही हिलोमय बाटो हुँदै गुडिरहेका छन्। एक सवारीले छ्यापेको हिलो अर्को यात्रुको शरीर र कपडामा पर्ने दृश्य अहिले यो सडकखण्डमा सामान्यजस्तै बनेको छ।

स्थानीय बासिन्दा भन्छन्, “सडक बन्नु राम्रो कुरा हो तर निर्माण अवधिमा यात्रुलाई कम्तीमा सुरक्षित र सहज आवागमनको व्यवस्था हुनुपर्छ।”

विकासको उत्साहजनक दृश्य

यद्यपि सडक निर्माणस्थलको अर्को पाटो निकै उत्साहजनक देखिन्छ। आयोजनाका विभिन्न खण्डमा अत्याधुनिक ‘भिजिली’ एस्फाल्ट पेभर मेसिन प्रयोग गरेर उच्च गुणस्तरको कालोपत्रे गरिँदैछ। विशाल रोलरहरूले सडक सतहलाई सम्याउँदै गर्दा आयोजना नयाँ चरणमा प्रवेश गरेको संकेत देखिन्छ।

कालोपत्रे सम्पन्न भएका भागहरू फराकिला, व्यवस्थित र आधुनिक देखिन्छन्। निर्माण पूरा भएपछि यो सडक राजधानी उपत्यकाको पूर्वी नाका प्रवेश गर्ने सबैभन्दा सुविधासम्पन्न मार्गमध्ये एक बन्ने अपेक्षा गरिएको छ।

स्थानीय व्यवसायीहरूका अनुसार सडक विस्तार सम्पन्न भएपछि व्यापार, पर्यटन, यातायात र लगानीका अवसरहरू उल्लेखनीय रूपमा बढ्नेछन्। धुलिखेल, बनेपा, भक्तपुर र काठमाडौंबीचको आवागमन सहज हुँदा आर्थिक गतिविधिमा सकारात्मक प्रभाव पर्ने विश्वास गरिएको छ।

पहिरो र भूक्षय नियन्त्रणमा ध्यान

अरनिको राजमार्गको यो खण्ड पहाडी भूगोलमा पर्ने भएकाले सडक विस्तारसँगै भूक्षय नियन्त्रणका कार्यहरू पनि अघि बढिरहेका छन्।

सडक छेउमा विशाल कंक्रिट रिटेनिङ पर्खाल निर्माण गरिएको छ। यसले वर्षायाममा पहिरो र माटो बग्ने समस्यालाई न्यूनीकरण गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।

सडक विस्तार परियोजनामा सुरक्षालाई प्राथमिकतामा राखिएको देखिन्छ। निर्माणाधीन संरचनाहरूले दीर्घकालीन रूपमा सडकको स्थायित्व बढाउने विश्वास गरिएको छ।

अन्डरपास निर्माणको प्रगति

आयोजनाको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष अन्डरपास निर्माण हो। केही स्थानमा निर्माणाधीन विशाल कंक्रिट अन्डरपासको काम सन्तोषजनक गतिमा भइरहेको देखिन्छ।

यी अन्डरपासहरूले स्थानीय बासिन्दा, पैदलयात्री र साना सवारी साधनलाई राजमार्ग पार गर्न सुरक्षित विकल्प उपलब्ध गराउनेछन्। राजमार्गको तीव्र गतिमा चल्ने सवारी साधनलाई असर नगरी स्थानीय आवागमन व्यवस्थापन गर्ने उद्देश्यले यी संरचनाहरू निर्माण भइरहेका छन्।

यसले भविष्यमा दुर्घटना न्यूनीकरण र ट्राफिक व्यवस्थापनमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्‍याउने अपेक्षा गरिएको छ।

ढल निर्माण अझै चुनौती

सडकको मुख्य समस्या भने ढल तथा पानी निकास व्यवस्थापनमै केन्द्रित देखिन्छ। निर्माणस्थलमा कामदारहरूले फलामे डण्डी बाँधेर र फर्मा तयार गरी ढलानको काम गरिरहेका दृश्यहरू देखिए पनि धेरै स्थानमा अझै पर्याप्त निकास संरचना तयार भइसकेको छैन।

यही कारण सामान्य वर्षाले पनि सडकलाई हिलोमय बनाइरहेको छ। निर्माणको गति र गुणस्तरप्रति सकारात्मक संकेत देखिए पनि निर्माण अवधिको व्यवस्थापनमा भने अझै सुधार आवश्यक देखिन्छ।

जनमैत्री व्यवस्थापनको खाँचो

निर्माण कार्य तीव्र गतिमा अघि बढिरहेको भए पनि यात्रुहरूका लागि वैकल्पिक मार्ग, सुरक्षित डाइभर्सन, नियमित पानी निकास र ट्राफिक व्यवस्थापन पर्याप्त प्रभावकारी हुन नसकेको गुनासो छ।

निर्माण व्यवसायी, आयोजना कार्यालय र सम्बन्धित निकायहरूले निर्माणको गतिसँगै यात्रुको सुविधालाई पनि समान प्राथमिकता दिनुपर्ने माग स्थानीयवासी र यात्रुहरूको छ।

आशा र सास्तीबीचको यात्रा

सूर्यविनायक–धुलिखेल सडक विस्तार आयोजना अहिले एउटा संक्रमणकालीन अवस्थाबाट गुज्रिरहेको छ। एकातिर हिलो, धुलो र सास्ती छ भने अर्कोतिर आधुनिक सडक पूर्वाधार निर्माणको आशालाग्दो भविष्य।

यो सडक राष्ट्रको महत्वपूर्ण जीवनरेखा मानिन्छ। त्यसैले निर्माण सम्पन्न भएपछि प्राप्त हुने लाभ जति महत्वपूर्ण छ, निर्माण अवधिमा नागरिकले भोग्नुपर्ने दुःख कम गर्नु पनि उत्तिकै आवश्यक छ।

यात्रुहरूको अपेक्षा सरल छ—हिलोको यो अस्थायी सास्ती चाँडै अन्त्य होस् र कालोपत्रेको चमक सम्पूर्ण सूर्यविनायक–धुलिखेल खण्डमा फैलियोस्। विकासको गति र जनमैत्री व्यवस्थापन सँगसँगै अघि बढे मात्र यो आयोजना साँच्चिकै सफल ठहरिनेछ।